Biçim veya dil henüz var olmadan önceki boş bir evrende Qfwfq’sunuz. Uzaydaki ilk izi bırakın.
Bir sabah Venedik’teki Scuola Internazionale di Grafica’da Grafik Tasarım dersinde, Profesör Paola Ricci — Pietro’yu neredeyse okuldan atacak olan (ve o zamanlar yerden göğe kadar haklı olan) profesör — atölyeye girdi ve bir tasarımcının boş bir kâğıda tek bir çizgi çektiği anda ne olduğunu sordu. Sayfa düzeni veya ızgaralar üzerine bir ders kitabı açmak yerine, Italo Calvino’nun “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”, Le Cosmicomiche, 1965) adlı öyküsünü anlattı.
Öyküde kadim kozmik anlatıcı Qfwfq, evrenin tamamen boş, tekdüze ve özelliksiz olduğu zamanları hatırlar. Boşluktaki her nokta diğer tüm noktalarla tıpatıp aynı görünmektedir ve galaksinin tek bir dönüşü tamamlaması iki yüz milyon yıl sürmektedir. Uzayda rastgele bir noktadan geçerken Qfwfq, iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde tam o noktayı tanıyabilmek için tarihin ilk işaretini çizmeye karar verir.
Qfwfq nihayet iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde, Kgwgk adında kıskanç bir rakibin onun işaretini sildiğini ve kozmosun dört bir yanına sahte işaretler saçmaya başladığını keşfeder. Çok geçmeden bütün evren trilyonlarca zahmetsiz, taklit işaretle dolup taşar; ta ki uzayın kendisi görsel gürültüden ibaret karmaşık bir çorbaya dönüşene dek — ve Qfwfq o ilk, dürüst işaretin dingin gerekliliğini aramakla baş başa kalır.
Calvino’nun Qfwfq’yu yazmasından altmış yıl sonra bugün yapay zekâ, ekranı bir saniye içinde bir milyon işaretle doldurabiliyor. İşte tam da bu yüzden kasıtlı, insani tek bir bakış açısına — #beautifullysimple ilkesine — geri dönmek hiç bu kadar önemli olmamıştı.
“Uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra onu yeniden bulabileyim diye.” Kasıtlı tek bir iz, tüm evrene bir merkez, bir koordinat ve insani bir anlam kazandırır.
İşaret üretmek otomatikleşip anlamdan koptuğunda, dünya gürültüden boğulana dek uzay trilyonlarca sahte taklitle dolar — Calvino’nun üretken yüzey çöplüğüne dair 1965 tarihli kehaneti.
Yapay zekâ sonrası çağda darboğaz artık bir milyon işaret üretmek değildir. Geriye yalnızca özdeki işaret kalana dek gürültüyü soyup atacak zevke, yapısal dürüstlüğe ve cesarete sahip olmaktır.
“Bir kez daha tasarım, nasıl göründüğü değildir. Tasarım, nasıl çalıştığıdır.”
Biçim veya dil henüz var olmadan önceki boş bir evrende Qfwfq’sunuz. Uzaydaki ilk izi bırakın.
Bir sabah Venedik’teki Scuola Internazionale di Grafica’da Grafik Tasarım dersinde, Profesör Paola Ricci — Pietro’yu neredeyse okuldan atacak olan (ve o zamanlar yerden göğe kadar haklı olan) profesör — atölyeye girdi ve bir tasarımcının boş bir kâğıda tek bir çizgi çektiği anda ne olduğunu sordu. Sayfa düzeni veya ızgaralar üzerine bir ders kitabı açmak yerine, Italo Calvino’nun “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”, Le Cosmicomiche, 1965) adlı öyküsünü anlattı.
Öyküde kadim kozmik anlatıcı Qfwfq, evrenin tamamen boş, tekdüze ve özelliksiz olduğu zamanları hatırlar. Boşluktaki her nokta diğer tüm noktalarla tıpatıp aynı görünmektedir ve galaksinin tek bir dönüşü tamamlaması iki yüz milyon yıl sürmektedir. Uzayda rastgele bir noktadan geçerken Qfwfq, iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde tam o noktayı tanıyabilmek için tarihin ilk işaretini çizmeye karar verir.
Qfwfq nihayet iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde, Kgwgk adında kıskanç bir rakibin onun işaretini sildiğini ve kozmosun dört bir yanına sahte işaretler saçmaya başladığını keşfeder. Çok geçmeden bütün evren trilyonlarca zahmetsiz, taklit işaretle dolup taşar; ta ki uzayın kendisi görsel gürültüden ibaret karmaşık bir çorbaya dönüşene dek — ve Qfwfq o ilk, dürüst işaretin dingin gerekliliğini aramakla baş başa kalır.
Calvino’nun Qfwfq’yu yazmasından altmış yıl sonra bugün yapay zekâ, ekranı bir saniye içinde bir milyon işaretle doldurabiliyor. İşte tam da bu yüzden kasıtlı, insani tek bir bakış açısına — #beautifullysimple ilkesine — geri dönmek hiç bu kadar önemli olmamıştı.
“Uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra onu yeniden bulabileyim diye.” Kasıtlı tek bir iz, tüm evrene bir merkez, bir koordinat ve insani bir anlam kazandırır.
İşaret üretmek otomatikleşip anlamdan koptuğunda, dünya gürültüden boğulana dek uzay trilyonlarca sahte taklitle dolar — Calvino’nun üretken yüzey çöplüğüne dair 1965 tarihli kehaneti.
Yapay zekâ sonrası çağda darboğaz artık bir milyon işaret üretmek değildir. Geriye yalnızca özdeki işaret kalana dek gürültüyü soyup atacak zevke, yapısal dürüstlüğe ve cesarete sahip olmaktır.
“Bir kez daha tasarım, nasıl göründüğü değildir. Tasarım, nasıl çalıştığıdır.”
“Samanyolu’nun dış kuşağında yer alan Güneş’in Galaksi etrafında tam bir dönüş yapması yaklaşık iki yüz milyon yıl sürer. Evet, tam bu kadar sürer; bir gün bile eksik değil. Bir keresinde, oradan geçerken uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra bir daha geçtiğimizde onu yeniden bulabileyim diye.”
— Italo Calvino, “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”), Le Cosmicomiche (1965) içinden
Qfwfq & Boşluktaki İlk İşaret: “Uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra onu yeniden bulabileyim diye.” Kasıtlı tek bir iz, tüm evrene bir merkez, bir koordinat ve insani bir anlam kazandırır.
Kgwgk & Sahtelerin Tufanı: İşaret üretmek otomatikleşip anlamdan koptuğunda, dünya gürültüden boğulana dek uzay trilyonlarca sahte taklitle dolar — Calvino’nun üretken yüzey çöplüğüne dair 1965 tarihli kehaneti.
Önemsiz Olanı Çıkarmak: Yapay zekâ sonrası çağda darboğaz artık bir milyon işaret üretmek değildir. Geriye yalnızca özdeki işaret kalana dek gürültüyü soyup atacak zevke, yapısal dürüstlüğe ve cesarete sahip olmaktır.
Bir sabah Venedik’teki Scuola Internazionale di Grafica’da Grafik Tasarım dersinde, Profesör Paola Ricci[01] — Pietro’yu neredeyse okuldan atacak olan (ve o zamanlar yerden göğe kadar haklı olan) profesör — atölyeye girdi ve bir tasarımcının boş bir kâğıda tek bir çizgi çektiği anda ne olduğunu sordu. Sayfa düzeni veya ızgaralar üzerine bir ders kitabı açmak yerine, Italo Calvino[02]’nun “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”, Le Cosmicomiche, 1965) adlı öyküsünü anlattı.
Öyküde kadim kozmik anlatıcı Qfwfq, evrenin tamamen boş, tekdüze ve özelliksiz olduğu zamanları hatırlar. Boşluktaki her nokta diğer tüm noktalarla tıpatıp aynı görünmektedir ve galaksinin tek bir dönüşü tamamlaması iki yüz milyon yıl sürmektedir. Uzayda rastgele bir noktadan geçerken Qfwfq, iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde tam o noktayı tanıyabilmek için tarihin ilk işaretini çizmeye karar verir.
Qfwfq nihayet iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde, Kgwgk[01] adında kıskanç bir rakibin onun işaretini sildiğini ve kozmosun dört bir yanına sahte işaretler saçmaya başladığını keşfeder. Çok geçmeden bütün evren trilyonlarca zahmetsiz, taklit işaretle dolup taşar; ta ki uzayın kendisi görsel gürültüden ibaret karmaşık bir çorbaya dönüşene dek — ve Qfwfq o ilk, dürüst işaretin dingin gerekliliğini aramakla baş başa kalır.
Calvino’nun Qfwfq’yu yazmasından altmış yıl sonra bugün yapay zekâ, ekranı bir saniye içinde bir milyon işaretle doldurabiliyor. İşte tam da bu yüzden kasıtlı, insani tek bir bakış açısına — #beautifullysimple ilkesine — geri dönmek hiç bu kadar önemli olmamıştı.
Biçim veya dil henüz var olmadan önceki boş bir evrende Qfwfq’sunuz. Uzaydaki ilk izi bırakın.
İlk işareti çizin.
“Samanyolu’nun dış kuşağında yer alan Güneş’in Galaksi etrafında tam bir dönüş yapması yaklaşık iki yüz milyon yıl sürer. Evet, tam bu kadar sürer; bir gün bile eksik değil. Bir keresinde, oradan geçerken uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra bir daha geçtiğimizde onu yeniden bulabileyim diye.”
— Italo Calvino, “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”), Le Cosmicomiche (1965) içinden
Bir sabah Venedik’teki Scuola Internazionale di Grafica’da Grafik Tasarım dersinde, Profesör Paola Ricci — Pietro’yu neredeyse okuldan atacak olan (ve o zamanlar yerden göğe kadar haklı olan) profesör — atölyeye girdi ve bir tasarımcının boş bir kâğıda tek bir çizgi çektiği anda ne olduğunu sordu. Sayfa düzeni veya ızgaralar üzerine bir ders kitabı açmak yerine, Italo Calvino’nun “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”, Le Cosmicomiche, 1965) adlı öyküsünü anlattı.
Öyküde kadim kozmik anlatıcı Qfwfq, evrenin tamamen boş, tekdüze ve özelliksiz olduğu zamanları hatırlar. Boşluktaki her nokta diğer tüm noktalarla tıpatıp aynı görünmektedir ve galaksinin tek bir dönüşü tamamlaması iki yüz milyon yıl sürmektedir. Uzayda rastgele bir noktadan geçerken Qfwfq, iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde tam o noktayı tanıyabilmek için tarihin ilk işaretini çizmeye karar verir.
Qfwfq nihayet iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde, Kgwgk adında kıskanç bir rakibin onun işaretini sildiğini ve kozmosun dört bir yanına sahte işaretler saçmaya başladığını keşfeder. Çok geçmeden bütün evren trilyonlarca zahmetsiz, taklit işaretle dolup taşar; ta ki uzayın kendisi görsel gürültüden ibaret karmaşık bir çorbaya dönüşene dek — ve Qfwfq o ilk, dürüst işaretin dingin gerekliliğini aramakla baş başa kalır.
Calvino’nun Qfwfq’yu yazmasından altmış yıl sonra bugün yapay zekâ, ekranı bir saniye içinde bir milyon işaretle doldurabiliyor. İşte tam da bu yüzden kasıtlı, insani tek bir bakış açısına — #beautifullysimple ilkesine — geri dönmek hiç bu kadar önemli olmamıştı.
“Uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra onu yeniden bulabileyim diye.” Kasıtlı tek bir iz, tüm evrene bir merkez, bir koordinat ve insani bir anlam kazandırır.
İşaret üretmek otomatikleşip anlamdan koptuğunda, dünya gürültüden boğulana dek uzay trilyonlarca sahte taklitle dolar — Calvino’nun üretken yüzey çöplüğüne dair 1965 tarihli kehaneti.
Yapay zekâ sonrası çağda darboğaz artık bir milyon işaret üretmek değildir. Geriye yalnızca özdeki işaret kalana dek gürültüyü soyup atacak zevke, yapısal dürüstlüğe ve cesarete sahip olmaktır.
Biçim veya dil henüz var olmadan önceki boş bir evrende Qfwfq’sunuz. Uzaydaki ilk izi bırakın.
“Samanyolu’nun dış kuşağında yer alan Güneş’in Galaksi etrafında tam bir dönüş yapması yaklaşık iki yüz milyon yıl sürer. Evet, tam bu kadar sürer; bir gün bile eksik değil. Bir keresinde, oradan geçerken uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra bir daha geçtiğimizde onu yeniden bulabileyim diye.”
— Italo Calvino, “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”), Le Cosmicomiche (1965) içinden
Bir sabah Venedik’teki Scuola Internazionale di Grafica’da Grafik Tasarım dersinde, Profesör Paola Ricci — Pietro’yu neredeyse okuldan atacak olan (ve o zamanlar yerden göğe kadar haklı olan) profesör — atölyeye girdi ve bir tasarımcının boş bir kâğıda tek bir çizgi çektiği anda ne olduğunu sordu. Sayfa düzeni veya ızgaralar üzerine bir ders kitabı açmak yerine, Italo Calvino’nun “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”, Le Cosmicomiche, 1965) adlı öyküsünü anlattı.
Öyküde kadim kozmik anlatıcı Qfwfq, evrenin tamamen boş, tekdüze ve özelliksiz olduğu zamanları hatırlar. Boşluktaki her nokta diğer tüm noktalarla tıpatıp aynı görünmektedir ve galaksinin tek bir dönüşü tamamlaması iki yüz milyon yıl sürmektedir. Uzayda rastgele bir noktadan geçerken Qfwfq, iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde tam o noktayı tanıyabilmek için tarihin ilk işaretini çizmeye karar verir.
Qfwfq nihayet iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde, Kgwgk adında kıskanç bir rakibin onun işaretini sildiğini ve kozmosun dört bir yanına sahte işaretler saçmaya başladığını keşfeder. Çok geçmeden bütün evren trilyonlarca zahmetsiz, taklit işaretle dolup taşar; ta ki uzayın kendisi görsel gürültüden ibaret karmaşık bir çorbaya dönüşene dek — ve Qfwfq o ilk, dürüst işaretin dingin gerekliliğini aramakla baş başa kalır.
Calvino’nun Qfwfq’yu yazmasından altmış yıl sonra bugün yapay zekâ, ekranı bir saniye içinde bir milyon işaretle doldurabiliyor. İşte tam da bu yüzden kasıtlı, insani tek bir bakış açısına — #beautifullysimple ilkesine — geri dönmek hiç bu kadar önemli olmamıştı.
“Uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra onu yeniden bulabileyim diye.” Kasıtlı tek bir iz, tüm evrene bir merkez, bir koordinat ve insani bir anlam kazandırır.
İşaret üretmek otomatikleşip anlamdan koptuğunda, dünya gürültüden boğulana dek uzay trilyonlarca sahte taklitle dolar — Calvino’nun üretken yüzey çöplüğüne dair 1965 tarihli kehaneti.
Yapay zekâ sonrası çağda darboğaz artık bir milyon işaret üretmek değildir. Geriye yalnızca özdeki işaret kalana dek gürültüyü soyup atacak zevke, yapısal dürüstlüğe ve cesarete sahip olmaktır.
Endişelenmeyin, sadece tıklayın ve çizin
İşaretsiz bir kozmosta (0, 0, 0) koordinatlarını sabitlemek için ilk işareti çizin
Bir sabah Venedik’teki Scuola Internazionale di Grafica’da Grafik Tasarım dersinde, Profesör Paola Ricci — Pietro’yu neredeyse okuldan atacak olan (ve o zamanlar yerden göğe kadar haklı olan) profesör — atölyeye girdi ve bir tasarımcının boş bir kâğıda tek bir çizgi çektiği anda ne olduğunu sordu. Sayfa düzeni veya ızgaralar üzerine bir ders kitabı açmak yerine, Italo Calvino’nun “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”, Le Cosmicomiche, 1965) adlı öyküsünü anlattı.
Öyküde kadim kozmik anlatıcı Qfwfq, evrenin tamamen boş, tekdüze ve özelliksiz olduğu zamanları hatırlar. Boşluktaki her nokta diğer tüm noktalarla tıpatıp aynı görünmektedir ve galaksinin tek bir dönüşü tamamlaması iki yüz milyon yıl sürmektedir. Uzayda rastgele bir noktadan geçerken Qfwfq, iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde tam o noktayı tanıyabilmek için tarihin ilk işaretini çizmeye karar verir.
Qfwfq nihayet iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde, Kgwgk adında kıskanç bir rakibin onun işaretini sildiğini ve kozmosun dört bir yanına sahte işaretler saçmaya başladığını keşfeder. Çok geçmeden bütün evren trilyonlarca zahmetsiz, taklit işaretle dolup taşar; ta ki uzayın kendisi görsel gürültüden ibaret karmaşık bir çorbaya dönüşene dek — ve Qfwfq o ilk, dürüst işaretin dingin gerekliliğini aramakla baş başa kalır.
Calvino’nun Qfwfq’yu yazmasından altmış yıl sonra bugün yapay zekâ, ekranı bir saniye içinde bir milyon işaretle doldurabiliyor. İşte tam da bu yüzden kasıtlı, insani tek bir bakış açısına — #beautifullysimple ilkesine — geri dönmek hiç bu kadar önemli olmamıştı.
“Uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra onu yeniden bulabileyim diye.” Kasıtlı tek bir iz, tüm evrene bir merkez, bir koordinat ve insani bir anlam kazandırır.
İşaret üretmek otomatikleşip anlamdan koptuğunda, dünya gürültüden boğulana dek uzay trilyonlarca sahte taklitle dolar — Calvino’nun üretken yüzey çöplüğüne dair 1965 tarihli kehaneti.
Yapay zekâ sonrası çağda darboğaz artık bir milyon işaret üretmek değildir. Geriye yalnızca özdeki işaret kalana dek gürültüyü soyup atacak zevke, yapısal dürüstlüğe ve cesarete sahip olmaktır.
Biçim veya dil henüz var olmadan önceki boş bir evrende Qfwfq’sunuz. Uzaydaki ilk izi bırakın.
“Uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra onu yeniden bulabileyim diye.” Kasıtlı tek bir iz, tüm evrene bir merkez, bir koordinat ve insani bir anlam kazandırır.
İşaret üretmek otomatikleşip anlamdan koptuğunda, dünya gürültüden boğulana dek uzay trilyonlarca sahte taklitle dolar — Calvino’nun üretken yüzey çöplüğüne dair 1965 tarihli kehaneti.
Yapay zekâ sonrası çağda darboğaz artık bir milyon işaret üretmek değildir. Geriye yalnızca özdeki işaret kalana dek gürültüyü soyup atacak zevke, yapısal dürüstlüğe ve cesarete sahip olmaktır.
Bir sabah Venedik’teki Scuola Internazionale di Grafica’da Grafik Tasarım dersinde, Profesör Paola Ricci — Pietro’yu neredeyse okuldan atacak olan (ve o zamanlar yerden göğe kadar haklı olan) profesör — atölyeye girdi ve bir tasarımcının boş bir kâğıda tek bir çizgi çektiği anda ne olduğunu sordu. Sayfa düzeni veya ızgaralar üzerine bir ders kitabı açmak yerine, Italo Calvino’nun “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”, Le Cosmicomiche, 1965) adlı öyküsünü anlattı.
Öyküde kadim kozmik anlatıcı Qfwfq, evrenin tamamen boş, tekdüze ve özelliksiz olduğu zamanları hatırlar. Boşluktaki her nokta diğer tüm noktalarla tıpatıp aynı görünmektedir ve galaksinin tek bir dönüşü tamamlaması iki yüz milyon yıl sürmektedir. Uzayda rastgele bir noktadan geçerken Qfwfq, iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde tam o noktayı tanıyabilmek için tarihin ilk işaretini çizmeye karar verir.
Qfwfq nihayet iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde, Kgwgk adında kıskanç bir rakibin onun işaretini sildiğini ve kozmosun dört bir yanına sahte işaretler saçmaya başladığını keşfeder. Çok geçmeden bütün evren trilyonlarca zahmetsiz, taklit işaretle dolup taşar; ta ki uzayın kendisi görsel gürültüden ibaret karmaşık bir çorbaya dönüşene dek — ve Qfwfq o ilk, dürüst işaretin dingin gerekliliğini aramakla baş başa kalır.
Calvino’nun Qfwfq’yu yazmasından altmış yıl sonra bugün yapay zekâ, ekranı bir saniye içinde bir milyon işaretle doldurabiliyor. İşte tam da bu yüzden kasıtlı, insani tek bir bakış açısına — #beautifullysimple ilkesine — geri dönmek hiç bu kadar önemli olmamıştı.
Günlük Web Sitesini Değiştir
Qfwfq — Uzayda Bir İşaret
Biçim veya dil henüz var olmadan önceki boş bir evrende Qfwfq’sunuz. Uzaydaki ilk izi bırakın.
“Samanyolu’nun dış kuşağında yer alan Güneş’in Galaksi etrafında tam bir dönüş yapması yaklaşık iki yüz milyon yıl sürer. Evet, tam bu kadar sürer; bir gün bile eksik değil. Bir keresinde, oradan geçerken uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra bir daha geçtiğimizde onu yeniden bulabileyim diye.”
— Italo Calvino, “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”), Le Cosmicomiche (1965) içinden
“Uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra onu yeniden bulabileyim diye.” Kasıtlı tek bir iz, tüm evrene bir merkez, bir koordinat ve insani bir anlam kazandırır.
İşaret üretmek otomatikleşip anlamdan koptuğunda, dünya gürültüden boğulana dek uzay trilyonlarca sahte taklitle dolar — Calvino’nun üretken yüzey çöplüğüne dair 1965 tarihli kehaneti.
Yapay zekâ sonrası çağda darboğaz artık bir milyon işaret üretmek değildir. Geriye yalnızca özdeki işaret kalana dek gürültüyü soyup atacak zevke, yapısal dürüstlüğe ve cesarete sahip olmaktır.
Bir sabah Venedik’teki Scuola Internazionale di Grafica’da Grafik Tasarım dersinde, Profesör Paola Ricci — Pietro’yu neredeyse okuldan atacak olan (ve o zamanlar yerden göğe kadar haklı olan) profesör — atölyeye girdi ve bir tasarımcının boş bir kâğıda tek bir çizgi çektiği anda ne olduğunu sordu. Sayfa düzeni veya ızgaralar üzerine bir ders kitabı açmak yerine, Italo Calvino’nun “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”, Le Cosmicomiche, 1965) adlı öyküsünü anlattı.
Öyküde kadim kozmik anlatıcı Qfwfq, evrenin tamamen boş, tekdüze ve özelliksiz olduğu zamanları hatırlar. Boşluktaki her nokta diğer tüm noktalarla tıpatıp aynı görünmektedir ve galaksinin tek bir dönüşü tamamlaması iki yüz milyon yıl sürmektedir. Uzayda rastgele bir noktadan geçerken Qfwfq, iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde tam o noktayı tanıyabilmek için tarihin ilk işaretini çizmeye karar verir.
Qfwfq nihayet iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde, Kgwgk adında kıskanç bir rakibin onun işaretini sildiğini ve kozmosun dört bir yanına sahte işaretler saçmaya başladığını keşfeder. Çok geçmeden bütün evren trilyonlarca zahmetsiz, taklit işaretle dolup taşar; ta ki uzayın kendisi görsel gürültüden ibaret karmaşık bir çorbaya dönüşene dek — ve Qfwfq o ilk, dürüst işaretin dingin gerekliliğini aramakla baş başa kalır.
Calvino’nun Qfwfq’yu yazmasından altmış yıl sonra bugün yapay zekâ, ekranı bir saniye içinde bir milyon işaretle doldurabiliyor. İşte tam da bu yüzden kasıtlı, insani tek bir bakış açısına — #beautifullysimple ilkesine — geri dönmek hiç bu kadar önemli olmamıştı.
Biçim veya dil henüz var olmadan önceki boş bir evrende Qfwfq’sunuz. Uzaydaki ilk izi bırakın.
“Samanyolu’nun dış kuşağında yer alan Güneş’in Galaksi etrafında tam bir dönüş yapması yaklaşık iki yüz milyon yıl sürer. Evet, tam bu kadar sürer; bir gün bile eksik değil. Bir keresinde, oradan geçerken uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra bir daha geçtiğimizde onu yeniden bulabileyim diye.”
— Italo Calvino, “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”), Le Cosmicomiche (1965) içinden
“Samanyolu’nun dış kuşağında yer alan Güneş’in Galaksi etrafında tam bir dönüş yapması yaklaşık iki yüz milyon yıl sürer. Evet, tam bu kadar sürer; bir gün bile eksik değil. Bir keresinde, oradan geçerken uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra bir daha geçtiğimizde onu yeniden bulabileyim diye.”
“Uzayda bir noktaya bir işaret çizdim; sırf iki yüz milyon yıl sonra onu yeniden bulabileyim diye.” Kasıtlı tek bir iz, tüm evrene bir merkez, bir koordinat ve insani bir anlam kazandırır.
İşaret üretmek otomatikleşip anlamdan koptuğunda, dünya gürültüden boğulana dek uzay trilyonlarca sahte taklitle dolar — Calvino’nun üretken yüzey çöplüğüne dair 1965 tarihli kehaneti.
Yapay zekâ sonrası çağda darboğaz artık bir milyon işaret üretmek değildir. Geriye yalnızca özdeki işaret kalana dek gürültüyü soyup atacak zevke, yapısal dürüstlüğe ve cesarete sahip olmaktır.
Bir sabah Venedik’teki Scuola Internazionale di Grafica’da Grafik Tasarım dersinde, Profesör Paola Ricci — Pietro’yu neredeyse okuldan atacak olan (ve o zamanlar yerden göğe kadar haklı olan) profesör — atölyeye girdi ve bir tasarımcının boş bir kâğıda tek bir çizgi çektiği anda ne olduğunu sordu. Sayfa düzeni veya ızgaralar üzerine bir ders kitabı açmak yerine, Italo Calvino’nun “Un segno nello spazio” (“Uzayda Bir İşaret”, Le Cosmicomiche, 1965) adlı öyküsünü anlattı.
Öyküde kadim kozmik anlatıcı Qfwfq, evrenin tamamen boş, tekdüze ve özelliksiz olduğu zamanları hatırlar. Boşluktaki her nokta diğer tüm noktalarla tıpatıp aynı görünmektedir ve galaksinin tek bir dönüşü tamamlaması iki yüz milyon yıl sürmektedir. Uzayda rastgele bir noktadan geçerken Qfwfq, iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde tam o noktayı tanıyabilmek için tarihin ilk işaretini çizmeye karar verir.
Qfwfq nihayet iki yüz milyon yıl sonra geri döndüğünde, Kgwgk adında kıskanç bir rakibin onun işaretini sildiğini ve kozmosun dört bir yanına sahte işaretler saçmaya başladığını keşfeder. Çok geçmeden bütün evren trilyonlarca zahmetsiz, taklit işaretle dolup taşar; ta ki uzayın kendisi görsel gürültüden ibaret karmaşık bir çorbaya dönüşene dek — ve Qfwfq o ilk, dürüst işaretin dingin gerekliliğini aramakla baş başa kalır.
Calvino’nun Qfwfq’yu yazmasından altmış yıl sonra bugün yapay zekâ, ekranı bir saniye içinde bir milyon işaretle doldurabiliyor. İşte tam da bu yüzden kasıtlı, insani tek bir bakış açısına — #beautifullysimple ilkesine — geri dönmek hiç bu kadar önemli olmamıştı.
“Yapay Zekâ Sonrası Çağın Şafağında Tasarıma Bir Aşk Mektubu” yazısını oku →
Prof. Paola Ricci
